Shkup, 30 dhjetor – A po prishet “rehatia” akademike me reformat në arsimin e lartë? Ku rrallëherë kalojnë pa polemika, por propozimi për t’i nënshtruar profesorët universitarë rizgjedhjes çdo shtatë vjet prek një nga tabutë më të forta të sistemit akademik statusin e përhershëm. Ligji i ri për Arsimin e Lartë, i paralajmëruar nga Ministria e Arsimit dhe Shkencës, synon të vendosë një mekanizëm vlerësimi të vazhdueshëm për profesorët e rregullt, të cilët deri tani, sapo e fitonin titullin e mbanin atë praktikisht për gjithë jetën, shkruan Zhurnal.
Fundi i “rehatisë” akademike –
Pyetja kryesore është e thjeshtë, por përgjigjja mund të jetë më e komplikuar se a do të sjellë kjo masë rritje reale të cilësisë së studimit, apo thjesht pasiguri dhe presion administrativ mbi stafin akademik?
Argumenti kryesor në favor të asaj që i jep fund fenomenit të stagnimit profesional. Në një sistem ku një profesor mund të emërohet në moshë relativisht të re dhe të mos i nënshtrohet më asnjë vlerësimi serioz deri në pension, rreziku i demotivimit është real. Mungesa e publikimeve shkencore, përsëritja e të njëjtave ligjërata për dekada dhe shkëputja nga zhvillimet bashkëkohore janë kritika të njohura, jo vetëm në vend, por në shumë sisteme universitare të tranzicionit.
Në këtë kuptim, rizgjedhja çdo shtatë vjet mund të shërbejë si nxitje për zhvillim të vazhdueshëm profesional, për angazhim më serioz në kërkim shkencor dhe për përmirësim të cilësisë së mësimdhënies. Ideja se titulli akademik nuk është “pronë e përjetshme”, por përgjegjësi që duhet justifikuar vazhdimisht, është në përputhje me praktikat e shumë universiteteve prestigjioze ndërkombëtare.
A ekziston ndonjë rrezik nga kjo masë e ashpër?
Megjithatë, suksesi i kësaj reforme varet pothuajse tërësisht nga një faktor kyç fjala është për kriteret dhe mekanizmi i vlerësimit. Nëse rizgjedhja shndërrohet në një procedurë formale, me raporte të shkruara për hir të dosjes, atëherë efekti do të jetë minimal ose edhe aspak i vërejtur në praktikë. Akoma më problematike do të ishte nëse procesi i vlerësimit politizohet, personalizohet ose përdoret si mjet presioni ndaj profesorëve kritikë apo të pavarur.
Në një mjedis akademik ku hierarkitë, interesat personale dhe ndikimet politike nuk janë të panjohura, ekziston frika se rizgjedhja mund të prodhojë një betejë të re dhe jo cilësi. Profesorët mund të orientohen më shumë drejt “ruajtjes së pozitës” sesa drejt mendimit kritik, debatit të lirë dhe inovacionit shkencor që në fakt janë elemente thelbësore të universitetit modern.
Cilësia e studimit nuk matet vetëm me profesorin –
Një tjetër aspekt që nuk duhet anashkaluar është se cilësia e studimit nuk varet vetëm nga profesorët. Infrastrukturat e dobëta, financimi i pamjaftueshëm për kërkimin shkencor, ngarkesa e tepruar mësimore dhe politikat e përgjithshme arsimore ndikojnë drejtpërdrejt në rezultatet akademike. Nëse rizgjedhja e profesorëve nuk shoqërohet me investime reale dhe reforma strukturore, ajo rrezikon të mbetet një masë simbolike.
Filtrimi i profesorëve universitarë çdo shtatë vjet, në parim, është një hap drejt rritjes së përgjegjshmërisë dhe cilësisë në arsimin e lartë. Por ajo nuk është zgjidhje magjike që mund ta ndryshojë gjendjen brenda natës. Fokusi duhet të jetë te kriteret e këtij filtri që duhet të jenë transparente dhe profesionale, pa vlerësues të pavarur dhe pa mbështetje institucionale për zhvillim akademik, “filtrimi” mund të prodhojë më shumë frikë sesa progres.
Kujtojmë që, sfida reale nuk është të hiqet rehatia e profesorëve, por të ndërtohet një sistem ku cilësia vlerësohet drejt, puna shpërblehet dhe universiteti mbetet hapësirë e dijes së lirë, jo e pasigurisë së përhershme. Vetëm atëherë cilido testim mund të shndërrohet nga masë ndëshkuese në instrument zhvillimi që pastaj garantohet e ardhmja kësisoji. /Zhurnal.mk