Shpërndarja e rasteve sipas qyteteve tregon se Shkupi mbetet epiqendra e infeksionit. Nga 38 rastet e reja me HIV, 11 janë në Shkup, 3 në Tetovë, 2 në Vinicë dhe një numër rastesh të izoluara në Prilep, Ohër, Strugë, Koçan, Probishtip, Veles, Dellçevë, Kumanovë, Kërçovë dhe Kriva Pallankë. Sa i përket rasteve të diagnostikuara me SIDA, Shkupi përsëri ka numrin më të lartë me katër raste, ndërsa një rast secili është regjistruar në Prilep, Ohër, Strugë, Koçan, Gostivar dhe Manastir
Anëmsha SHABANI
Shkup, 1 dhjetor – Gjatë vitit 2025 në Maqedoninë e Veriut janë regjistruar 38 persona të rinj me HIV/SIDA, që përfaqëson një incidencë prej 2,1 raste për 100.000 banorë, sipas raportit të Institutit të Shëndetit Publik (ISHP) me rastin e 1 Dhjetorit – Ditës Botërore të Luftës kundër SIDA-s. Krahasuar me vitin 2024, numri i rasteve është 25.5 për qind më i ulët, kur u raportuan 51 raste.
Shpërndarja e rasteve sipas qyteteve tregon se Shkupi mbetet epiqendra e infeksionit. Nga 38 rastet e reja me HIV, 11 janë në Shkup, 3 në Tetovë, 2 në Vinicë dhe një numër rastesh të izoluara në Prilep, Ohër, Strugë, Koçan, Probishtip, Veles, Dellçevë, Kumanovë, Kërçovë dhe Kriva Pallankë. Sa i përket rasteve të diagnostikuara me SIDA, Shkupi përsëri ka numrin më të lartë me katër raste, ndërsa një rast secili është regjistruar në Prilep, Ohër, Strugë, Koçan, Gostivar dhe Manastir.
Shumica e rasteve të reja janë meshkuj (37 nga 38), ndërsa mosha mesatare e të infektuarve është 35 vjeç, me një diapazon nga 23 deri 64 vjeç. Rreth 73.7 për qind e rasteve janë në grupmoshën 20–39 vjeç, grupi më i prekur seksualisht aktiv. Nga 726 rastet e regjistruara nga tri dekadat e fundit, 138 kanë përfunduar me vdekje të lidhur me SIDA-n, duke treguar një shkallë të vdekshmërisë prej 18.2 për qind. Megjithatë, terapia antiretrovirale ka përmirësuar dukshëm mbijetesën, ku gjatë 10 viteve të fundit, nga 447 raste të regjistruara, 33 kanë përfunduar me fatalitet, një shkallë vdekshmërie prej 7.4 për qind.
Aktualisht, në Klinikën për Sëmundje Infektive në Shkup po trajtohen 459 pacientë që jetojnë me HIV, të cilët marrin terapi moderne sipas rekomandimeve më të fundit të OBSH-së. Në Ditën Botërore, Atanas Avramov nga shoqata “Stronger Together” shpjegon se këtë vit 14 foshnje kanë lindur HIV-negative nga prindër HIV-pozitivë. “Është vlerësuar se 7 nga 10 persona e dinë statusin e tyre HIV, dhe tre jo, edhe pse e kanë atë, gjë që është një arsye për prodhimin e infeksioneve të reja. Këtë vit kemi 14 foshnje të lindura HIV negative, edhe pse njëri nga prindërit e tyre ka status pozitiv HIV. Çiftet që duan të kenë një familje e raportojnë këtë në një klinikë dhe, sipas një protokolli dhe terapie të caktuar, mund të kenë pasardhës të shëndetshëm pa pengesa të mëdha. Kemi shembuj ku një pacienti i është refuzuar një shërbim për të cilin nuk ka asnjë rrezik infektimi. Një personi HIV pozitiv iu refuzua një spermogram edhe pse nuk kishte rrezik transmetimi. Këtë vit kemi pasur një numër në rritje rastesh ku njerëzit përballen me mobingun ose pushohen nga puna pasi zbulojnë statusin e tyre HIV. Kjo ndodh më shpesh në sektorin privat. Njerëzit duhet të dinë se HIV nuk mund të transmetohet gjatë aktiviteteve normale të punës. Ata po marrin terapi moderne dhe në atë segment nuk do të thoja se po përballen me vështirësi”, njoftoi ai.
Megjithëse terapitë moderne u sigurojnë pacientëve mbrojtje dhe mundësi për jetë të shëndetshme, mungesa e fondeve për parandalim dhe stigmimi shoqëror vazhdojnë të jenë probleme serioze. Shumë pacientë përballen me refuzim në shërbimet bazike shëndetësore dhe me diskriminim në vendin e punës, gjë që e bën luftën kundër HIV/SIDA-s një sfidë jo vetëm mjekësore, por edhe shoqërore.
Ndryshe, sipas të dhënave të ISHP-së, rrugët e transmetimit mbeten të lidhura kryesisht me marrëdhënie seksuale midis burrave (62,1 për qind e rasteve), ndërsa transmetimi heteroseksual është regjistruar në 229 raste gjithsej. Në nivel global, HIV mbetet një sfidë e madhe, ku deri më tani janë regjistruar rreth 44.1 milionë vdekje dhe në fund të vitit 2024 jetonin 40.8 milion njerëz me HIV, prej të cilëve 65 për qind në Afrikë. Vetëm gjatë vitit 2024, rreth 630.000 persona humbën jetën nga shkaqe të lidhura me HIV dhe 1.3 milion u infektuan rishtazi.