Shkup, 11 qershor – Në debatin publik “Kush ka frikë nga kulturat e të Tjerëve?”, Xhabir Doko, regjisor teatri me shumë vite përvojë në aktivizëm dhe në luftën për realizimin e të drejtave të komunitetit turk në Maqedoninë e Veriut, iu referua edhe përvojave të tij si Zëvendës Ministër i Sistemit Politik dhe Marrëdhënieve me Bashkësite dhe vuri në dukje problemet me mbështetjen institucionale të kulturës së bashkësive më të vogla në vend.
Duke marrë si shembull përvojën me themelimin e institucionit të parë kombëtar që do të kujdeset drejtpërdrejt për kulturën autentike të turqve në Maqedoni, Doko theksoi se sistemi burokratik në institucionet tona është një përbindësh që e bën të pamundur realizimin e projekteve, edhe kur ka motivim, plan dhe vullnet politik.
“Institucionet tona ende po luftojnë me një përbindësh të quajtur burokraci dhe, për fat të keq, pavarësisht se sa të motivuar je, pavarësisht se sa energji ke për të ndryshuar diçka, pavarësisht se sa të dalësh me plane, programe, ide specifike, ajo burokraci shpesh di të të thyejë krahët dhe ti humb vite me një problem praktik, i cili mund të zgjidhet ndoshta me një firmë të vetme të një ministri… Për një kohë të gjatë, si komunitet turk, kishim një ide, një plan, një ëndërr për të krijuar një qendër kulturore… Kishim një raport të përgatitur, një program, morëm mbështetje nga disa intelektualë, organizata joqeveritare dhe, gjatë asaj periudhe, madje mund të them se, mirë, kishte një vullnet politik për ta realizuar atë projekt. Por, gjithçka shkoi shumë ngadalë… Humbëm shumë vite… Në dhjetor 2023, institucioni u regjistrua më në fund në Regjistrin Qendror… Dhe sot, pothuajse dy ose tre vjet që nga themelimi i atij institucioni, shohim se problemet ende ekzistojnë. Ende nuk ka ndërtesën e vet, zyrën e vet, ende nuk ka një punonjës, funksionon vetëm me Drejtor të Përkohshëm”, theksoi ai.
Përveç kësaj, përmes shembullit të funksionimit të këtij institucioni, por edhe të Teatrit Turk, Doko trajtoi edhe neglizhencën e institucioneve ndaj kulturës së komuniteteve më të vogla në vend.
“Një fakt tragjikomik – për vitin 2025, Ministria e Kulturës ndau një buxhet prej 180 mijë denarësh për programin vjetor të këtij institucioni. Gjë që është absolutisht degraduese dhe nënçmuese. Duhet të pyesim veten nëse do të ishim më të lumtur nëse nuk do të kishim një institucion të tillë dhe nuk do të merrnim një buxhet të tillë, apo nëse është më mirë të marrim ndonjë buxhet qesharak prej 180 mijë denarësh, i cili nuk është realisht i mjaftueshëm për të realizuar një projekt serioz, e lëre më një institucion, i cili është një institucion kombëtar, të jetë në gjendje të krijojë një program vjetor… Dhe situata me Teatrin Turk – ne, si institucion kombëtar që feston 75 vjet ekzistencë këtë vit, ende nuk kemi ndërtesën tonë. Ne në fakt jemi qiramarrës në Teatrin e Komedisë, punojmë në kushte shumë të këqija…”, theksoi Doko.
Në debatin publik të mbajtur në Qendrën Kulturore KSC Centar Jadro në Shkup morën pjesë Suad Skenderi dhe Almira Papić, ndërsa moderatore e ngjarjes ishte Amona Zemon. Debati u organizua si pjesë e projektit “Qendra Ndërkulturore Shkup”, i cili zbatohet nga ZG Esperanza – Qendra Botërore Kulturore, Instituti për Media dhe Analitikë IMA dhe Qendra Jadro Shkup. Projekti mbështetet nga programi “Vaha 3: Kthimi i Hapësirave Publike përmes Artit dhe Kulturës në Solidaritet”, i iniciuar nga Anadolu Kultur dhe Zusa, me mbështetje financiare nga Fondacioni Mercator dhe Fondacioni Kulturor Evropian.