Shkup, 8 gusht – Nënshkrimi i marrëveshjeve për realizimin e 40 projekteve të reja kërkimore shkencore nga Ministria e Arsimit dhe Shkencës (MASH) shënon një kthesë pozitive dhe të shumëpritur në drejtimin e politikave publike në Maqedoninë e Veriut. Ky është më shumë se një lajm i zakonshëm është një vendim strategjik që vendi më në fund e sheh shkencën jo si një luks akademik, por si një themel të zhvillimit të qëndrueshëm dhe të orientuar drejt së ardhmes, shkruan Zhurnal.
Investimi në shkencë më shumë se financim është një vizion për zhvillim të integruar –
Fakti që projektet janë përzgjedhur përmes një konkursi publik, me kritere të përcaktuara qartë dhe me një qasje të balancuar ndërmjet disiplinave natyrore, teknologjike dhe shoqërore, flet për një përpjekje serioze për të decentralizuar dhe demokratizuar qasjen ndaj financimit shkencor. Ndërhyrja e shtetit në këtë rast nuk është thjesht mbështetje financiare, por një sinjal politik që vendi është gati të mbështesë një ekonomi të bazuar në dije dhe inovacion.
Një nga elementet më domethënës të kësaj nisme është mbështetja e dhënë për 10 projekte që lidhen drejtpërdrejt me fushat prioritare të identifikuara në Strategjinë për Specializim Inteligjent: bujqësia e mençur, TIK-u, industria elektromekanike dhe ndërtimet inteligjente. Kjo tregon jo vetëm përputhshmëri me politikat evropiane për transformim digjital dhe të gjelbër, por edhe aftësi për të kanalizuar investimet aty ku mund të ketë impakt të matshëm në ekonominë vendase.
Rritja pothuajse dyfish e buxhetit për shkencën nga 2024 në vitin 2025 është një hap konkret dhe serioz në këtë drejtim. MASH ka shpallur se 680 milionë denarë do të shkojnë këtë vit për financimin e shkencës një shifër që për një vend të vogël si i yni përbën një akt të guximshëm dhe vizionar. Duke përfshirë edhe projekte të tjera që ndërlidhin akademinë me sektorin privat, vendi tregon se ka kapërcyer fazën e përqendrimit vetëm në botën akademike dhe po shikon drejt aplikimit praktik të dijes në ekonomi.
Këto investime nuk janë të rëndësishme vetëm për botën akademike. Ato prekin drejtpërdrejt sektorin privat, tregun e punës dhe zhvillimin rajonal. Përkrahja e projekteve që lidhin universitetet me industrinë ka potencialin të ndalë apo ngadalësojë një nga plagët më të mëdha të vendit, duke ofruar mundësi reale për kërkuesit e rinj të realizojnë karrierën e tyre brenda vendit.
E ardhmja ndërtohet tani në laboratorë, institute dhe universitete –
Në një klimë politike dhe ekonomike shpesh të paqëndrueshme, është lehtë të nënvlerësohen investimet afatgjata. Por pikërisht në kohë të tilla, vendimet strategjike për mbështetjen e shkencës mund të bëjnë dallimin midis një vendi që mbijeton dhe një vendi që lulëzon. Shkenca, siç e theksoi edhe ministrja Vesna Janevska, nuk është thjesht një komponent universitar ajo është një burim strategjik për zhvillim shoqëror dhe ekonomik.
Nënshkrimi i marrëveshjeve për 40 projekte kërkimore-shkencore dhe ndarja e buxheteve të mëdha për sektorin kërkimor sinjalizojnë një kthesë të rëndësishme në politikën arsimore dhe shkencore të vendit. Ky është një hap që duhet përshëndetur por edhe ndjekur me kujdes, transparencë dhe llogaridhënie. Rezultatet nuk do të jenë të menjëhershme, por fara është mbjellë dhe është detyrë e institucioneve, akademisë dhe shoqërisë që ta ujitin këtë proces deri në një të ardhme më të ndritur, të bazuar në dije, inovacion dhe zhvillim të qëndrueshëm. /Zhurnal.mk