Shkup, 29 maj – Qeveria e Maqedonisë së Veriut ka miratuar një Plan Operativ për punësim me një buxhet rekord prej 40 milionë eurosh për vitin 2025, me qëllim rritjen e përfshirjes në tregun e punës. Por a mjafton vetëm rritja e fondeve për të krijuar punësim të qëndrueshëm dhe me cilësi? A ka sfida? Cili është potenciali dhe nevoja për qasje të matshme dhe të qëndrueshme ndaj politikave të punësimit? Janë pyetje që kërkojnë përgjigje për të sqaruar opinion dhe për të ndikuar në reflektimin e institucioneve përgjegjëse, shkruan Zhurnal.
Një rritje rekord në fonde sjellin pritshmëri të mëdha –
Me mbi 2.5 miliardë denarë (40 milionë euro) të ndara për masat aktive të punësimit, Qeveria ka dhënë një sinjal të qartë se dëshiron të forcojë përfshirjen e të papunëve në tregun e punës. Ministri i Ekonomisë dhe Punës, Besar Durmishi, e cilësoi këtë si një përkushtim serioz ndaj nevojave të qytetarëve dhe sektorit privat. Megjithatë, në një realitet ku punësimi i qëndrueshëm mungon dhe informaliteti mbizotëron, ngritja e fondeve është vetëm një pjesë e zgjidhjes.
16.507 përfitues, por kush janë ata?
Sipas planit, do të mbështeten 16.507 individë përmes masave të ndryshme të punësimit. Por, dokumenti nuk jep detaje për profilin e përfituesve nëse janë të rinj pa përvojë, gra jashtë fuqisë punëtore, persona me nevoja të veçanta apo të papunë afatgjatë. Kjo mungesë transparence krijon pikëpyetje mbi efikasitetin e shpërndarjes së burimeve.
Për një ndikim të qëndrueshëm, politika të tilla duhet të shoqërohen me të dhëna të qarta dhe analiza sektoriale që lidhin nevojat e tregut me përgatitjen e përfituesve. Rritja e fondeve ka kuptim vetëm nëse shoqërohet me trajnime për aftësi të kërkuara nga tregu, zhvillim të arsimit profesional dhe bashkëpunim me bizneset. Ndryshe, krijohet një cikël ku mbështetja financiare nuk sjell punësim të qëndrueshëm, por vetëm ndërhyrje të përkohshme.
Për më tepër, bizneset e vogla dhe të mesme, si punëdhënësit kryesorë në vend, duhet të jenë pjesë e drejtpërdrejtë e dizajnimit të masave të punësimit. Masat aktive janë përdorur edhe në të kaluarën, por mungesa e monitorimit dhe matjes së efektit ka qenë e theksuar. Ndaj, për vitin 2025, nevojitet një sistem i qartë vlerësimi që të tregojë: Sa persona janë punësuar realisht? Për sa kohë kanë qëndruar në punë? A është përmirësuar cilësia e jetës së tyre? A janë reduktuar dallimet gjinore dhe rajonale në punësim? Pa këto tregues, fondet do të jenë vetëm shifra në letër, jo ndryshim në realitet.
Kujtojmë që, rritja e buxhetit për punësim është një hap i mirëpritur. Por nuk duhet harruar se efektiviteti nuk matet me shumat e ndara, por me ndikimin në jetën reale të qytetarëve. Për një treg pune më dinamik, siç synohet nga autoritetet, nevojitet bashkërendim mes politikave, sektorit privat dhe sistemit arsimor, si dhe monitorim i vazhdueshëm i rezultateve. Vetëm atëherë mund të flasim për politika punësimi që krijojnë jo thjesht punë, por punë me të ardhme. /Zhurnal.mk