Bruksel, 14 dhjetor – Sllovenia dhe Gjermania i kanë propozuar Bashkimit Evropian një non-paper, i cili nuk parashikon veto dhe bllokim të çështjeve dypalëshe me vendet fqinje.
Kjo vjen pasi Kroacia bllokoi Malin e Zi nga mbyllja e kapitullit të tij të negociatave me BE-në dhe mbylli tre në vend të katër. Përkatësisht, Mali i Zi ishte teknikisht i gatshëm për mbylljen e katër kapitujve, por Kroacia ishte kundër mbylljes së kapitullit të politikës së jashtme, të sigurisë dhe mbrojtjes.
Muajin e kaluar, Kroacia dërgoi një non-paper (dokument diplomatik joformal) në Mal të Zi, në të cilin kërkon zgjidhjen e disa çështjeve të hapura që dëmtojnë marrëdhëniet e ndërsjella të dy vendeve.
Në atë dokument, sipas burimeve diplomatike, thuhet se të dy vendet duhet të zgjidhin çështjet e pronësisë së anijes shkollore “Adriatik”, demarkacionin reciprok, përpunimin e krimeve të luftës, gjetjen e personave të zhdukur dhe çështjen e emrit tek qyteti, një pishinë në Kotorr që mban emrin e ish-vaterpolistit Zoran Gopcević për të cilin Kroacia pretendon se ishte roje në kampin Morinj.
Ministrja e Jashtme dhe Evropiane e Sllovenisë, Tanja Fajon, ka shpjeguar pak ditë më parë se nga ka ardhur kjo ide.
“Është një nismë për të përshpejtuar të gjithë procesin e zgjerimit, pra të procesit të para-anëtarësimit, në mënyrë që të mos kemi shumë mundësi për të vënë veton ndaj bllokadave nga fqinjët për shkak të çështjeve dypalëshe dhe të përdorim vazhdimisht mundësinë e votimit me shumicë të cilësuar (QMV) përveç vetë procesit”, thotë Fajon në një intervistë për agjencinë malazeze Mina.
“Kroacia ishte vendi i fundit që hyri në BE, tani duhet të jetë një partner i sinqertë i të gjitha vendeve të Ballkanit Perëndimor”, tha ajo.
Meqë ra fjala, Kroacia deri më tani e ka bllokuar gjashtë herë Serbinë nga mbyllja e kapitullit të negociatave me BE-në. Në dhjetor 2024 bllokoi hapjen e grupit 3, në qershor 2021 bllokoi hapjen e grupimeve 3 dhe 4, në dhjetor 2017 bllokoi kapitullin 33, në dhjetor 2016 bllokoi kapitullin 26, në qershor 2016 bllokoi kapitullin 23 dhe në prill 2016 gjithashtu kapitulli 23.
Arsyet ishin të shumta – nga zgjidhja e çështjes së dëmshpërblimeve të luftës dhe ushtarëve dhe civilëve kroatë të humbur në luftën e vitit 1991 deri në 1995, deri te kthimi i materialeve arkivore, përfshirë ato që lidhen me vuajtjet e hebrenjve gjatë NDH-së, të cilat Beogradi refuzon t’i kthejë Zagrebi. “Përvetësimi serb i letërsisë së Dubrovnikut”, dispozitat e Ligjit të Trashëgimisë Kulturore Serbe, i cili thotë se botimet e letërsisë së Dubrovnikut i përkasin kulturës serbe dhe kroate që nga viti 1867, gjithashtu kritikohet. Gjithashtu në vitin 2021, Serbisë iu kërkua të shpallte gjenocidin në Srebrenicë.
Bullgaria gjithashtu nuk është shumë prapa me bllokimin – në dhjetor 2024 bllokoi hapjen e grupit 3, në qershor 2021 hapjen e grupeve 3 dhe 4, në dhjetor 2020 kapitullin 2 dhe në janar 2017 kapitullin 26. Presidenti bullgar kërcënoi se ai vendi mund të duhet të rishqyrtojë mbështetjen e tij për Serbinë në rrugën e saj drejt BE-së për shkak të qëndrimit të Beogradit ndaj pakicës bullgare në atë vend.
“Suksesi i ndalimit të bllokimit në baza dypalëshe do të varet më së shumti nga lobimi i vendeve kyçe si Gjermania dhe Franca, dhe gatishmëria e tyre për ta kuptuar këtë ide.” Ajo që është e qartë është se ndryshimet në politikën e zgjerimit janë të nevojshme në mënyrë që Komisioni Evropian dhe institucionet e tjera të mund ta përfundojnë me sukses procesin e zgjerimit të BE-së drejt Ballkanit Perëndimor dhe rajoneve të tjera, kryesisht në Evropën Lindore (Moldavia dhe Ukraina), tha ai Blitz.
“Ka një tendencë dhe një nivel të caktuar mbështetjeje midis vendeve anëtare të BE-së për të përjashtuar çështjet dypalëshe nga politika e zgjerimit, si dhe për të kaluar përfundimisht në votim me shumicë të cilësuar, në vend të vendimmarrjes unanime, siç është rasti tani”, përfundon Pavkoviç.